Ekranın sağ alt köşesinde o kırmızı disk simgesi belirdiğinde, insanın içine bir sıkıntı çöküyor. “Disk dolu” uyarısı, özellikle 256 GB SSD’li laptoplarda çok sık karşılaşılan bir sorun. Yeni bir şey yükleyemiyorsunuz, güncellemeler takılıyor, bilgisayar yavaşlıyor.
Yıllarca Windows kullanan biri olarak bu durumla defalarca karşılaştım ve zamanla hangi yöntemlerin gerçekten işe yaradığını öğrendim. İşte bunları sırasıyla paylaşıyorum.
1. Disk Temizleme Aracını Kullanın (Ama Düzgünce)
Windows’un yerleşik Disk Temizleme aracı (cleanmgr.exe) çoğu kişinin aklına gelen ilk seçenek, ama çoğu kişi bu aracı tam potansiyeliyle kullanmıyor. Standart şekilde açtığınızda sınırlı seçenekler sunuyor. Asıl güç “Sistem dosyalarını temizle” butonunda gizli.
Başlat menüsüne “Disk Temizleme” yazın, C: sürücüsünü seçin, açıldıktan sonra “Sistem dosyalarını temizle” butonuna tıklayın. Bu sayede Windows güncellemelerinin bıraktığı eski dosyalar, önceki Windows kurulumları (Windows.old klasörü) gibi şeyleri de temizleyebilirsiniz. Windows.old klasörü tek başına 15-20 GB yer kaplayabiliyor.
2. Geçici Dosyaları Temizleyin
Windows+R tuşlarına basıp %temp% yazın ve enter’a basın. Açılan klasördeki her şeyi silebilirsiniz, silemeyen dosyaları atlayın. Aynı işlemi temp yazarak da tekrarlayın. Bu iki klasör zamanla birkaç GB’a kadar şişebiliyor.
Windows 10/11’de Ayarlar > Sistem > Depolama > Geçici Dosyalar yolunu da kullanabilirsiniz. Buradan hangi kategoride ne kadar yer kapladığını görebilirsiniz.
3. Depolama Algılayıcısı’nı Aktif Edin
Windows 10’dan itibaren gelen bu özellik, sistemi otomatik olarak temiz tutuyor. Ayarlar > Sistem > Depolama > Depolama Algılayıcısı yolundan açabilirsiniz. Haftada bir çalışacak şekilde ayarlayın ve İndirilenler klasörünü de dahil edin. Özellikle indirdikten sonra unuttuğunuz dosyalar için işe yarıyor.
4. Uygulamaları ve Oyunları Gözden Geçirin
Bu adım en çok yer açanlardan biri ama en çok ertelenenlerden de. Ayarlar > Uygulamalar > Yüklü Uygulamalar bölümüne gidin ve listeyi boyuta göre sıralayın. Yıllardır açmadığınız oyunlar, bir kez kullandığınız programlar burada karşınıza çıkacak.
Özellikle Steam, Epic Games veya Battle.net üzerinden yüklenen oyunlara dikkat edin. Modern bir AAA oyun tek başına 100 GB yer kaplayabiliyor. Oynamadığınız oyunları silin; Steam’de oyun ilerlemeleriniz bulutta kayıtlı olduğundan istediğinizde tekrar indirebilirsiniz.
5. WinDirStat veya TreeSize ile Disk Haritası Çıkarın
Neyin yer kapladığını bilmeden temizlik yapmak kör dövüşe benziyor. WinDirStat veya TreeSize Free gibi araçlar, diskinizi görsel olarak haritaya döküyor. Hangi klasörün, hangi dosyanın ne kadar yer kapladığını anında görüyorsunuz.
Bu araçları çalıştırdığınızda genellikle sürprizlerle karşılaşırsınız: unutulmuş yedek klasörler, devasa log dosyaları, fotoğraf kopyaları. Ben bir keresinde Documents klasöründe 30 GB’lık eski video projeleri bulmuştum, tamamen unutmuştum.
6. Hazırda Bekletme Dosyasını Devre Dışı Bırakın
Hazırda bekletme (hibernate) özelliği kullanmıyorsanız, bu özelliğin oluşturduğu hiberfil.sys dosyasını silebilirsiniz. Bu dosya genellikle RAM’inizin büyüklüğü kadar yer kaplıyor; 16 GB RAM’iniz varsa 16 GB disk alanı boşalıyor.
Komut İstemi’ni yönetici olarak açın ve şu komutu çalıştırın:
powercfg /hibernate offDizüstü bilgisayar kullanıyorsanız ve uzun süre kapalı bırakacağınızda durumun korunmasını istiyorsanız bu özelliği kapatmamanızı öneririm. Masaüstü bilgisayarlar için genellikle güvenle kapatılabilir.
7. Sistem Geri Yükleme Noktalarını Yönetin
Windows, sistem geri yükleme noktaları oluşturmak için disk alanı ayırıyor. Bu iyi bir şey, ama ayrılan alan kontrol edilmezse zamanla şişebiliyor. Bilgisayarım > Özellikler > Sistem Koruması yolundan her sürücü için ayrılan alanı görebilir ve eski geri yükleme noktalarını silebilirsiniz.
Tamamen kapatmanızı önermiyorum, ama ayrılan alanı disk boyutunuzun yüzde beş-onu ile sınırlamak mantıklı bir denge sağlıyor.
8. Büyük Dosyaları Harici Diske veya Buluta Taşıyın
Fotoğraf arşivleri, eski projeler, müzik koleksiyonu gibi sık kullanmadığınız büyük dosyaları harici bir diske taşımak en kalıcı çözümlerden biri. Google Drive, OneDrive veya Dropbox gibi bulut depoları da bu iş için kullanılabilir.
OneDrive’ın “İsteğe Bağlı Dosyalar” özelliği burada işe yarar: Dosyalar bulutta duruyor, siz ihtiyaç duyduğunuzda indiriliyor. Disk alanı açısından harika ama internet bağlantısına bağımlı olduğunu unutmayın.
Bonus: WizTree ile Süper Hızlı Analiz
WinDirStat’tan bahsettim ama bir de WizTree var. Master File Table’ı doğrudan okuduğu için çok büyük diskleri bile saniyeler içinde analiz edebiliyor. WinDirStat’ın dakikalar sürdüğü işlemi WizTree saniyeler içinde yapıyor.
Sonuç
Bu sekiz yöntemi sırasıyla uygularsanız büyük ihtimalle 20-50 GB arası alan açacaksınız. En etkili olanlar kişisel deneyimime göre şunlar: geçici dosyalar ve Windows.old silme (5-20 GB), oyun ve uygulama kaldırma (değişken ama büyük potansiyel), ve disk haritası çıkararak gizli büyük dosyaları bulma.
Uzun vadeli çözüm ise bir harici disk almak ya da daha büyük kapasiteli bir SSD’ye geçmek. 1 TB SSD fiyatları artık çok makul seviyelerde, düşünmeye değer.
