NixOS

NixOS, Nix paket yöneticisi üzerine inşa edilmiş, deklaratif yapılandırma modeli kullanan bir Linux dağıtımıdır. Geleneksel dağıtımlardan farklı olarak tüm sistem ayarları tek bir configuration.nix dosyasında tanımlanır; bu dosyadan aynı sistemi birebir yeniden oluşturmak mümkündür. x86_64 ve ARM dahil çeşitli donanım mimarilerinde çalışır. Tamamen ücretsiz ve açık kaynaklıdır (MIT/LGPLv2.1).

Temel Özellikler

• Deklaratif sistem yapılandırması: tüm paketler ve servisler configuration.nix içinde tanımlanır
• Atomik güncelleme ve geri alma: nixos-rebuild switch başarısız olursa eski nesle dönülür
• Birden fazla paketin farklı sürümleri aynı anda sistemde bulunabilir, çakışma yaşanmaz
• Nix Flakes ile kilitli (pinned) bağımlılık yönetimi ve tekrarlanabilir yapılar
• Home Manager entegrasyonu ile kullanıcı düzeyinde dotfile ve paket yönetimi
• Nix store sayesinde paketler izole edilmiş dizinlerde saklanır, sistem dizinleri kirlenmez
• 500’den fazla servis ve 80.000+ paket içeren nixpkgs deposu
• Sanal makine, konteyner ve bulut ortamlarına aynı yapılandırmayla dağıtım desteği

NixOS’ta paket nasıl kurulur?

/etc/nixos/configuration.nix dosyasını açın ve environment.systemPackages listesine pkgs.paketadi ekleyin. Ardından terminalde sudo nixos-rebuild switch komutunu çalıştırarak değişikliği uygulayın. Belirli bir paketi test etmek istiyorsanız sistemi değiştirmeden nix-shell -p paketadi komutuyla geçici bir ortamda deneyebilirsiniz. Paket adını bulmak için search.nixos.org adresini kullanın.

NixOS’ta sistem güncellemesi nasıl yapılır?

sudo nix-channel --update komutuyla kanal paketlerini güncelleyin, ardından sudo nixos-rebuild switch --upgrade ile sistemi yeni paket sürümleriyle yeniden derleyin. Güncelleme sonrası sorun yaşarsanız sudo nixos-rebuild switch --rollback komutuyla önceki nesle geri dönebilirsiniz. Eski sistem nesillerini temizlemek için sudo nix-collect-garbage -d kullanın; bu komut disk alanını boşaltır.

NixOS’ta önyükleme sorunu yaşandığında ne yapmalı?

Bilgisayarı yeniden başlatın ve GRUB menüsünden önceki sistem neslini (generation) seçin; NixOS her başarılı yapılandırmayı GRUB’a ekler. Sisteme girince sudo nixos-rebuild switch --rollback komutuyla kararlı yapılandırmaya dönün. Sorunu tanımlamak için journalctl -xe ile sistem günlüklerini inceleyin. Konfigürasyon söz dizimi hatalarını dağıtmadan önce sudo nixos-rebuild dry-build ile kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır.

NixOS alternatifleri

Arch Linux, tam kontrol isteyen ileri düzey kullanıcılara yönelik, sıfırdan yapılandırılabilen bir dağıtımdır; hafif ve güncel paket deposuyla öne çıkar.
Fedora, kurumsal kullanım odaklı Red Hat teknolojilerini masaüstü kullanıcılara sunar; düzenli sürüm döngüsü ve güçlü SELinux desteğiyle öne çıkar.
Debian, uzun vadeli kararlılık ve geniş paket arşivideriyle dikkat çeker; sunucu ortamları için güvenilir bir seçenek olmaya devam eder.