CAD (Bilgisayar Destekli Tasarım) yazılımları, mimari çizimlerden makine parçalarına, elektronik devrelerden 3D baskı dosyalarına kadar geniş bir kullanım alanına sahip. Peki ya AutoCAD gibi programların yıllık lisans bedelleri? Küçük işletmeler ve bireysel kullanıcılar için gerçekten ezici olabiliyor.
Neyse ki ücretsiz CAD dünyası oldukça zengin. Bazıları tam anlamıyla profesyonel kullanım için yeterli, bazıları ise öğrenim amaçlı mükemmel.
1. FreeCAD – Açık Kaynağın Güçlüsü
İsmi biraz yanıltıcı ama FreeCAD gerçekten de ücretsiz ve tam anlamıyla açık kaynaklı bir parametrik 3D CAD uygulaması. Makine tasarımı, mühendislik ve ürün tasarımı için kullanılıyor.
Parametrik modelleme, FEM (Sonlu Elemanlar Analizi), CFD simülasyonu, BIM (Yapı Bilgi Modellemesi) gibi modüllere sahip. Özellikle 2024-2025’teki büyük güncellemelerle kararlılık ve kullanılabilirlik çok iyileşti. Eskiden sık sık çöküyordu; artık çok daha olgun bir yazılım.
Versiyon 1.0 ile birlikte topo-naming sorunu büyük ölçüde çözüldü, bu da uzun süredir kullanıcıları rahatsız eden en büyük sorundu.
2. LibreCAD – 2D Tasarımda Uzman
2D CAD çizimi için LibreCAD, sektörde en çok tercih edilen ücretsiz çözümlerden biri. DXF ve DWG formatlarını destekliyor, AutoCAD’den gelenler için arayüz oldukça tanıdık gelecek.
3D desteği yok ama 2D teknik çizim konusunda gayet yetenekli. Mimari çizimler, elektrik şemaları, mekanik çizimler için ideal.
3. OpenSCAD – Kodla CAD
OpenSCAD tamamen farklı bir yaklaşım sunuyor: Fareyle çizmek yerine kod yazıyorsunuz. Programcı zihniyetiyle CAD yapıyorsanız bu yaklaşım çok daha verimli olabiliyor. Parametrik tasarım için çok güçlü. 3D baskı topluluğunda özellikle popüler.
4. Fusion 360 (Kişisel/Hobici) – Güçlü Ama Koşullu
Teknik olarak ücretsiz değil ama hobici/kişisel kullanım planı var ve bu plan oldukça kapsamlı. 3D modelleme, CAM (CNC programlama), simülasyon, PCB tasarımı tek çatı altında. Ticari kullanım için ücretli.
Autodesk’in bulut bağımlılığı ve zaman zaman değişen ücretsiz plan koşulları dezavantaj. Ama özellik seti açısından rakipsiz.
5. Onshape Ücretsiz Plan – Browser Tabanlı
Tamamen tarayıcıda çalışan bir CAD platformu. Kurulum gerektirmiyor. Ücretsiz plan, projeleri herkese açık tutuyor (gizli proje için ücretli). Ekip çalışması özelliği güçlü. Eğitim amaçlı kullanım için çok uygun.
6. KiCad – PCB Tasarımının Standardı
Elektronik devre tasarımı ve PCB üretim dosyası oluşturma için KiCad tartışmasız en iyi ücretsiz seçenek. Şematik çizim, PCB layout, 3D görselleştirme, Gerber dosyası oluşturma… Hepsi dahil ve tamamen ücretsiz.
CERN tarafından desteklenen bu proje, profesyonel PCB tasarımcıları tarafından da aktif olarak kullanılıyor. Eagle ve Altium gibi ticari alternatiflere karşı artık gerçek anlamda rekabetçi.
7. Blender – 3D Her Şey
Blender bir CAD programı değil, ama 3D modelleme söz konusu olduğunda atlanamaycak bir isim. Özellikle organik formlar, görsel amaçlı tasarımlar ve animasyon için birinci sınıf. CAD odaklı doğrusal modelleme için uygun değil ama yaratıcı tasarım için son derece güçlü.
8. Salome – Mühendislik Simülasyonu
Açık kaynaklı bir CAD ve FEM analizi platformu. Özellikle mühendislik simülasyonları, mesh oluşturma ve OpenFOAM ile CFD analizi için kullanılıyor. Akademik ve araştırma ortamlarında yaygın.
9. DesignSpark Mechanical – Gerçek Ücretsiz 3D CAD
RS Components tarafından desteklenen DesignSpark Mechanical, SpaceClaim Engine üzerine kurulu. Solidworks’e benzer doğrudan modelleme yaklaşımı sunuyor. Kayıt gerektiriyor ama tamamen ücretsiz kullanılabiliyor.
10. BRL-CAD – Askeri Kökenli Güç
ABD Ordusu tarafından geliştirilen ve 1979’dan bu yana aktif olan BRL-CAD, özellikle balistik ve mühendislik simülasyonlarında kullanılıyor. Arayüzü modern değil ama CSG (Constructive Solid Geometry) modelleme konusunda çok güçlü.
Hangi Yazılım Hangi Kullanım İçin?
| Program | En İyi Kullanım | Öğrenme Zorluğu | Platform |
|---|---|---|---|
| FreeCAD | Genel 3D mühendislik | Orta | Win/Mac/Linux |
| LibreCAD | 2D teknik çizim | Kolay | Win/Mac/Linux |
| OpenSCAD | Parametrik 3D, 3D baskı | Orta (programcı için kolay) | Win/Mac/Linux |
| Fusion 360 | 3D+CAM+PCB | Orta | Win/Mac |
| Onshape | Ekip çalışması, eğitim | Orta | Web |
| KiCad | PCB tasarımı | Orta | Win/Mac/Linux |
| Blender | Organik 3D, görsel tasarım | Zor | Win/Mac/Linux |
| DesignSpark | Doğrudan 3D modelleme | Kolay | Windows |
Başlangıç Önerisi
CAD’e yeni başlıyorsanız şu yolu öneririm: 2D ile başlamak istiyorsanız LibreCAD, 3D ile başlamak istiyorsanız FreeCAD. Her ikisi de geniş Türkçe ve İngilizce tutorial arşivine sahip. YouTube’da FreeCAD tutorial’larını takip ederek birkaç hafta içinde temel işlemleri öğrenebilirsiniz.
Elektronik ilginizi çekiyorsa doğrudan KiCad’e gidin. PCB tasarımı için bu kadar kapsamlı ve ücretsiz bir araç bulmak gerçekten şaşırtıcı.
Sonuç
CAD yazılımı için lisans parası ödemek zorunda değilsiniz. FreeCAD, LibreCAD ve KiCad kombinasyonu çoğu profesyonel iş akışını karşılayabilecek düzeyde. Fusion 360’ın kişisel planı da ticari amaç olmadan kullanacaklar için mükemmel bir seçenek.
